نوع مقاله : علمی _ پژوهشی

نویسندگان

1 استاد مدیریت بازرگانی ، داشگاه پیام نور تهران

2 دانشیار مدیریت اجرایی و MBA ، دانشگاه پیام نور تهران

3 دانشیار مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور تهران

4 دانشجوی دکتری مدیریت مرکز تحصیلات تکمیلی، دانشکده مدیریت، دانشگاه پیام نور تهران

چکیده

مطالعات در زمینه تفکر استراتژیک طی دو دهه اخیر عمدتاً در دو شاخه روانشناختی و مدیریت توسعه یافته است. محققینِ متأخّر رویکرد تلفیقی که سبب توسعه یک شایستگی سازمانی میشود را پیشنهاد نموده اند. براین اساس هدف این پژوهش آن بود که الگوی فرایندی از تفکر استراتژیک به عنوان یک شایستگی سازمانی و به تفکیک دو بعد محتوایی و راهبردی، جهت مدیران شرکت ملی گاز ایران تدوین گردد؛ بطوریکه عناصر محتوایی و راهبردی آن بر حسب اقتضائات محیطی و عوامل زمینه ساز تبیین گردد. این پژوهش در چارچوب رویکرد کیفی انجام گرفت که از طریق راهبرد داده بنیاد و کدگذاری متاسنتز عناصر و مؤلفه های شایستگی تفکر استراتژیک تبیین گردید. برای این منظور با بکارگیری روش نمونه گیری هدفمند و انجام مصاحبه های نیمه ساختار یافته با خبرگان و همچنین فیش برداری از اسناد و مدارک، داده های مورد نیاز گردآوری شد. سپس مفاهیم و مقوله های اثرگذار از طریق کدگذاری نظری با رهیافت نظام مند و همچنین پرسشنامه های روش متاسنتز استخراج گردید و نتیجتاً یک قضیه کلی که بیانگر روابط مفهومی و تعمیم یافته ی مؤلفه ها و زیر مؤلفه های الگوی شایستگی تفکر استراتژیک می باشد ارائه شد. یافته ها نشان داد که اقتضائات و الزامات (محیطی، سازمانی و ارزشی) به عنوان عوامل ایجابی، ویژگی های مدیر بصیر و سازمان کارآفرین به عنوان عوامل زمینه ساز، بعد محتوایی (مقوله محوری) شامل پنج شیوه تفکر واگرا، راهبردها شامل شش شیوه تفکر معطوف به هدف و پیامدهای مورد انتظار شامل چهار قابلیت سازمانی فرایند تفکر را شکل می دهند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Designing and Explaining the Content and Strategic Elements of the Strategic Thinking Competency Model (Case Study: the National Iranian Gas Company)

نویسندگان [English]

  • mirzahasan hosseini 1
  • Mohammad Mahmoodi Meymand 2
  • Mohammad Taghi Amini 3
  • nima rahmani 4

1 Professor of Business Management, Payame Noor, University of Tehran.

2 Associate Professor of Executive Management and MBA, Payame Noor University of Tehran

3 Associate Professor of Business Management, Payame Noor, University of Tehran

4 PhD Student in Management, Graduate Studies Center, Payame Noor University, Tehran (Corresponding Author)

چکیده [English]

Strategic thinking studies have been developed over the past two decades mainly in two branches of psychology and management. Late researchers have proposed a hybrid approach that has led to the development of an organizational competency. To this end, the purpose of this study was to develop a process model of strategic thinking as an organizational competency and in terms of two dimensions of content and strategy for managers of Gas Company, as its content and strategic elements, based on environmental requirements and the underlying factors. This research was carried out within the framework of a qualitative approach that was explained through the Grounded Theory and coding of the meta-synthesis of elements and components of the competence of strategic thinking. To this end, data was collected using a targeted sampling method and semi-structured interviews with experts as well as a snapshot of documents. Then, concepts and effective categories were extracted through theoretical coding with a systematic approach, as well as meta-synthesis questionnaires. Consequently, a general proposition that expresses the conceptual and generalized relationships between the components of the model of competence of strategic thinking is presented. The findings showed that the content dimension (central category) of strategic thinking, which was named as insight, includes five divergent ways of thinking that aim to produce creative and effective strategic options. And thinking strategies, which include six convergent and goal-oriented ways of thinking, select effective strategic options with an analytical approach. Also, the content dimension of strategic thinking (insight) is necessary in response to environmental requirements and through thinking strategies, develops organizational capabilities in accordance with environmental requirements.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Insight
  • thinking strategies
  • organizational competency
  • environmental contingencies
  • expected outcomes

رحمان سرشت، حسین و پرویز کفچه، (۱۳۸۷)، مدلی سازمانی برای تفکر راهبردی (مطالعة تجربی) چشم انداز مدیریت بازرگانی (چشم انداز مدیریت سابق) - دانشگاه شهید بهشتی، دوره 7، شماره 28،  ۴۹-۸۰

غفاریان، وفا و علیرضا علی احمدی، (1382)، تفکر استراتژیک، ماهنامه تدبیر، سال چهاردهم، شماره 137
غفاریان، وفا و علیرضا کیانی، (1387)، استراتژی اثربخش، انتشارات فرا، تهران، نوبت چاپ پنجم
مشبکی, اصغر و آناهیتا خزاعی، (1387)، طراحی مدل عناصر تفکر استراتژیک در سازمان‌های ایرانی. فصلنامه علمی-پژوهشی مدیریت بازرگانی, 1(1)
میرآخوری، علیرضا، محمدرضا دارائی و یاشار اسلام زاده، (1393)، مدل تفکر استراتژیک اسلامی ایرانی، سومین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
 
 
Armstrong, M. (2006). Strategic Human Resource Management-A Guide to Action 3rd Ed.
Bonn, I. (2005). Improving strategic thinking: a multilevel approach. Leadership & Organization Development Journal, 26(5), 336-354.‏
Boyatzis, R. E. (2008). Competencies in the 21st century. Journal of management development, 27(1), 5-12.‏
Britten, N., Campbell, R., Pope, C., Donovan, J., Morgan, M., & Pill, R. (2002). Using meta ethnography to synthesise qualitative research: a worked example. Journal of health services research & policy, 7(4), 209-215.
Calabrese, A., & Costa, R. (2015). Strategic thinking and business innovation: Abduction as cognitive element of leaders’ strategizing. Journal of Engineering and Technology Management, 38, 24-36.‏
Campion, M. A., Fink, A. A., Ruggeberg, B. J., Carr, L., Phillips, G. M., & Odman, R. B. (2011). Doing competencies well: Best practices in competency modeling. Personnel Psychology, 64(1), 225-262.‏
Casey, A. J., & Goldman, E. F. (2010). Enhancing the ability to think strategically: A learning model. Management Learning, 41(2), 167-185.‏
Creswell, J. W. (2015). Educational Research: Planning, Conducting, and Evaluating Quantitative and Qualitative Research, Enhanced Pearson eText with Loose-Leaf Version--Access Card Package. Pearson Education, Inc.‏
Czarniewski, S. (2015). Main aspects of systems and network thinking in management. European Journal of Business, Economics and Accountancy, 3(1), 54-61.
Dufour, Y., Steane, P., & Corriveau, A. M. (2018). From the organizational life-cycle to “ecocycle”: a configurational approach to strategic thinking. Asia-Pacific Journal of Business Administration, 10(2/3), 171-183.‏
Goldman, E. F., Scott, A. R., & Follman, J. M. (2015). Organizational practices to develop strategic thinking. Journal of Strategy and Management, 8(2), 155-175.‏
 Goldman, E., & Scott, A. R. (2016). Competency models for assessing strategic thinking. Journal of Strategy and Management, 9(3), 258-280.‏
Henden, G. (2004). Intuition and its role in strategic thinking. Handelshøyskolen BI.
Hodgkinson, G. P., & Clarke, I. (2004). Toward a Cognitive Resource Theory of Organisational Strategizing.
Hong, J. C., & Liu, M. C. (2003). A study on thinking strategy between experts and novices of computer games. Computers in Human Behavior, 19(2), 245-258.‏
Hoon, C. (2013). Meta-synthesis of qualitative case studies: An approach to theory building. Organizational Research Methods, 16(4), 522-556.
Keeney, R. L., & McDaniels, T. L. (1992). Value-focused thinking about strategic decisions at BC Hydro. Interfaces, 22(6), 94-109.
Lattimer, R. L. (2008). Transformational strategy and competitiveness. Paper presented at the Competition Forum.
Lewis, D. (2002). The place of organizational politics in strategic change. Strategic Change, 11(1), 25-34.
Mintzberg, H. (1994). The fall and rise of strategic planning. Harvard business review, 72(1), 107-114.
Moon, B.-J. (2013). Antecedents and outcomes of strategic thinking. Journal of Business Research, 66(10), 1698-1708.
Nuntamanop, P., Kauranen, I., & Igel, B. (2013). A new model of strategic thinking competency. Journal of Strategy and Management, 6(3), 242-264.
O'Shannassy, T. (2003). Modern strategic management: Balancing strategic thinking and strategic planning for internal and external stakeholders. Singapore Management Review, 25(1), 53.‏
Pandit, N. R. (1996). The creation of theory: A recent application of the grounded theory method. The qualitative report, 2(4), 1-15.
Sanchez, R. (2004). Understanding competence-based management: Identifying and managing five modes of competence. Journal of Business research, 57(5), 518-532.
Sashkin, M., & Sashkin, M. G. (2003). Leadership that matters: The critical factors for making a difference in people's lives and organizations' success. Berrett-Koehler Publishers.‏
Schippmann, J. S. (2010). Competencies, job analysis, and the next generation of modeling. Handbook of workplace assessment, 32, 197.
Steptoe-Warren, G., Howat, D., & Hume, I. (2011). Strategic thinking and decision making: literature review. Journal of Strategy and Management, 4(3), 238-250.
Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research: Procedures and techniques for developing grounded theory.‏
Tavakoli, I., & Lawton, J. (2005). Strategic thinking and knowledge management. Handbook of business strategy, 6(1), 155-160.‏
Tovstiga, G. (2015). Strategy in practice: A practitioner's guide to strategic thinking. John Wiley & Sons
Prahalad, C. K., & Hamel, G. (2006). The core competence of the corporation. In Strategische unternehmungsplanung—strategische unternehmungsführung (pp. 275-292). Springer, Berlin, Heidelberg.
van der Laan, L. W. (2010). Foresight competence and the strategic thinking of strategy-level leaders. University of Southern Queensland,
Wetzels, M., Odekerken-Schröder, G., & Van Oppen, C. (2009). Using PLS path modeling for assessing hierarchical construct models: Guidelines and empirical illustration. MIS quarterly, 177-195.
Wootton, S., & Horne, T. (2010). Strategic thinking: A step-by-step approach to strategy and leadership: Kogan Page Publishers.