شناسایی عوامل موثر بر انتخاب راهبرد های رفتار جبرانی مصرف کننده در مواجهه با ناهمخوانی بین خود واقعی و خود ایده آل

نوع مقاله: علمی _ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات تهران

2 استادیار مدیریت بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات تهران

چکیده

درباره اینکه هریک از راهبردهای رفتار جبرانی مصرف­کننده چه هنگامی رخ می­دهند، پژوهش­های بسیار کمی انجام شده است. بنابراین، پژوهش حاضر با شناسایی عوامل موثر بر راهبردهایی که افراد در مواجهه با ناهمخوانی خودها انتخاب می­کنند، به پر­کردن خلاء تحقیقاتی مربوطه پرداخته است. پژوهش حاضر دارای رویکرد کیفی بوده و براساس روش نظریه­پردازی داده بنیاد انجام شده است. برای گردآوری داده­ها از مصاحبه­های عمیق استفاده شد. نمونه‌گیری به روش نمونه­گیری نظری با بهره­مندی از تکنیک­های هدفمند وگلوله برفی انجام شد که بر مبنای آن با 23 نفر از مراجعین کلینیک‌های جراحی زیبایی در شهر تهران مصاحبه شد. تجزیه و­تحلیل داده­ها به روش اشتراس و کوربین و مدل پارادایمی انجام گرفت. براساس نتایج حاصل از کدگذاری باز، محوری و گزینشی، طبقه ناهمخوانی خودها به عنوان طبقه محوری انتخاب شد چرا که به تکرار در داده­ها ظاهر شد و همه مقوله­های اصلی دیگر را می‌توان به آن ربط داد، دو منشاء فردی (تصور از خود) و بین فردی (وضعیت فرد در مقایسه با دیگران) باعث ایجاد ناهمخوانی خودها می­شوند، راهبردها تحت روندهای جهانی (مانند فناورانه شدن، زیبایی شناسانه شدن و­غیره) استفاده می‌شوند، عوامل اجتماعی، فرهنگی، شخصی، روانشناختی و جمعیت شناختی به تعدیل راهبردها می‌پردازند، دو راهبرد حل مستقیم و خود تکمیلی نمادین در واکنش به ناهمخوانی خودها استفاده می‌شوند، راهبرد‌های رفتار جبرانی مصرف‌کننده می­توانند ناهمخوانی خودها را کاهش داده یا از بین ببرند.

کلیدواژه‌ها


احمدنیا، شیرین (1384). جامعه شناسی بدن و بدن زن. فصل زنان، 5، تهران، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
منصوریان، یزدان (1386). گراندد تئوری چیست؟ و چه کاربردی دارد. ویژه نامه همایش علم اطلاعات و جامعه اطلاعاتی، اصفهان، دانشگاه اصفهان.
مقصودی، سوده، آراسته، مژده، تندولی، سمیرا (1392). بررسی عوامل مؤثر بر گرایش زنان و دختران دانشجو به آرایش. مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 2 (2)، تابستان 1392، 214-395.
 


Bruch, H (1973). Eating Disorders: Obesity, anorexia nervosa and the person within. London: Routledge and Kegan.
Carver, C. S & Scheier, M. F (1990). Origins and functions of positive and negative affect: A control-process view. Psychological Review, 97(1), 19.
Cutright, K. M (2012). The beauty of boundaries: When and why we seek structure in consumption. Journal of Consumer Research, 38(5), 775–790.
Cutright, K, Wu, E, Banfield, J. C, Kay, A & Fitzsimons, G. J (2011). When your world must be defended: Consuming to justify the system. Journal of Consumer Research, 38(1), 62–77.
Cash, T.F (2004). Body Image in an Interpersonal Context: Adult Attachment, Fear of Intimacy and Social Anxiety. Journal of Social and Clinical Psycology, 23, 1, 86-103.
Dommer, S. L, Swaminathan, V & Ahluwalia, R (2013). Using differentiated brands to deflect exclusion and protect inclusion: The moderating role of self-esteem on attachment to differentiated brands. Journal of Consumer Research, 40(4), 657–675.
Duclos, R, Wan, E. W & Jiang, Y (2013). Show me the honey! Effects of social exclusion on financial risk-taking. Journal of Consumer Research, 40(1), 122–135.
Green, P & Pritchard, M (2003). Predictors of Body Image Dissatisfaction i Adolut Men and Women. Social Behavior Personality. 31, 215-222.
Glaser, B. G (1992). Emergence vs forcing: Basics of grounded theory analysis. Mill valley Sociology Press.
Gao, L, Wheeler, S. C & Shiv, D (2009). The shaken self : Product choices as a means of restoring self-view confidence. Journal of Consumer Research, 36(1), 29–38.
Higgins, E. T (1987). Self-discrepancy; a theory relating self and affect. Psychological Review, 94, 319–340.
Higgins, E. T (1989). Continuities and discontinuities in self‐regulatory and self‐evaluative processes: A developmental theory relating self and affect. Journal of personality, 57, 407-444.
Han, D, Duhachek, A & Rucker, D. D (2015). Distinct threats, common remedies: How consumers cope with psychological threat. Journal of Consumer Psychology, 25(4), 531–545.
Kim, S & Rucker, D. D (2012). Bracing for the psychological storm: Proactive versus reactive compensatory consumption. Journal of Consumer Research, 39(4), 815–830.
Heine, S. J, Proulx, T & Vohs, K. D (2006). The Meaning Maintenance Model: On the Coherence of Social Motivations.10(2), 88-110.
Lazarus, R. S & Folkman, S (1984). Stress, appraisal, and coping. New York: Springer.
Levav, J & Zhu, R (2009). Seeking freedom through variety. Journal of Consumer Research, 36(4), 600–610.
Mead, N. L, Baumeister, R. F, Stillman, T. F, Rawn, C. D & Vohs, K. D (2011). Social exclusion causes people to spend and consume strategically in the service of affiliation. Journal of Consumer Research, 37(February), 902–919.
Mandel, N, Rucker, D, Levav, J & Galinsky, A (2017). The Compensatory Consumer Behavior Model: How self-discrepancies drive consumer behavior. Journal of Consumer Psychology, January 2017, Vol. 27, Issue 1, 133-146.
Packard, G. M & Wooten, D. B (2013). Compensatory knowledge signaling in consumer word-of-mouth. Journal of Consumer Psychology, 3(4), 434–450.
Park, L. E & Maner, J. K (2009). Does self-threat promote social connection? The role of self-esteem and contingencies of self-worth. Journal of Personality and Social Psychology, 96(1), 203.
Paap, C. E & Gardner, R. M (2011). Body image disturbance and relationship satisfaction among college students. Personality and Individual Differences, 51 (2011) 715–719.
Richetin, J, xaiz, A, Maravitam, A & Perugini, M (2012). Self body recognition depends on implicit and eplicit self-steem. Body Image, 9(2): 253-260.
Robins, G & Boldero, J (2003). Relational discrepancy theory: The implications of selfdiscrepancy theory for dyadic relationships and for the emergence of social structure. Personality and Social Psychology Review, 7, 56-74.
Rucker, D. D & Galinsky, A. D (2008). Desire to acquire: Powerless and compensatory consumption. Journal of Consumer Research, 35(October), 257–267.
Schouten, J. W (1991). Selves in transition: Symbolic consumption in personal rites of passage and identity reconstruction. Journal of Consumer Research, 17(4), 412–425.
Straus A, Corbin J (2008). Basics of Qualitatvie Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory, Third Edition, Los Angeles: Sage Publications.
Sharma, E & Alter, A. L (2012). Financial deprivation prompts consumers to seek scarce goods. Journal of Consumer Research, 39(3), 545–560.
Tangney, J. P (1999). The self-conscious emotions: Shame, guilt, embarrassment and pride.  Handbook of cognition and emotion, 541–568